Wycinka drzew i krzewów wzdłuż bulwarów to etap przygotowawczy do prac hydrotechnicznych prowadzonych przez Polską Grupę Górniczą. Zgodnie z planem, rzeka na tym odcinku ma zostać pogłębiona, a jej dno wyprofilowane. Prace obejmą także wzmocnienie koryta, renowację skarp i usunięcie zamuleń ograniczających przepływ.

Koniec z powodziami w Radoszowach?

Inwestycja pod nazwą „Regulacja rzeki Nacyny na odcinku od ul. gen. Maczka w Rydułtowach do wlotu potoku Niedobczyckiego w Rybniku” ma naprawić szkody wyrządzone przez eksploatację górniczą prowadzoną przez KWK Rydułtowy.

W wyniku osiadania terenu koryto Nacyny uległo zniekształceniu – woda zamiast spływać do Rudy, tworzy rozlewiska, które przy każdym większym deszczu paraliżują ulice Radoszowską i Gen. Maczka w Rydułtowach. Prowadzi to do podtapiania domów i infrastruktury, co miało miejsce m.in. 17 września 2024 roku. Wtedy rzeka wystąpiła z brzegów, a z zalanych posesji trzeba było ewakuować mieszkańców.

– Wykonanie robót melioracyjnych poprawi spływ wód korytem cieku, które uzyska się przez pogłębienie dna z jednolitym spadkiem przywracając grawitacyjny przepływ wód. Projektowane ukształtowanie dna uwzględnia docelowe prognozowane osiadanie terenu na wskutek przeszłej i nadal trwającej działalności górniczej. Przy projektowaniu przebudowy koryta dołożono wszelkich starań, by w maksymalnym stopniu zachować jego naturalne warunki morfologiczne oraz zachować dno i brzegi przez ochronę przed nadmierną erozją – wyjaśnia rzeczniczka prasowa PGG Ewa Grudniok.

Dlaczego wycięto drzewa?

Widok ogołoconych brzegów wywołał poruszenie wśród Rybniczan. Według informacji przekazanych przez PGG, na całym odcinku od Rydułtów do Rybnika do wycięcia przeznaczono 345 drzew, z czego 247 na terenie samego Rybnika. Dodatkowo usunięto 605,8m2 krzewów. Inwestor tłumaczy, że usunięcie roślinności ze skarp było konieczne nie tylko ze względu na dojazd ciężkiego sprzętu, ale przede wszystkim dla zapewnienia swobodnego przepływu wody.

— Na znacznej długości, pas terenu znajdujący się w sąsiedztwie skarpy rzeki Nacyna to teren znajdujący się na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią, zaś drzewa i krzewy porastające skarpy koryta i powierzchnię terenu zalewowego powodują zmniejszenie prędkości przepływu wody w przypadku wysokich stanów wód oraz podczas powodzi, a to z kolei przekłada się bezpośrednio na zwiększenie zagrożenia powodziowego — wyjaśnia rzeczniczka PGG, dodając, że prace mają na celu również zabezpieczenie infrastruktury drogowej, kolejowej jak i rurociągu zaopatrującego okoliczne miasta i wsie w wodę pitną (w tym Rybnik)..

Aby możliwe było przeprowadzenie prac związanych z udrożnieniem rzeki, ciężki sprzęt musiał wjechać na tereny prywatne, co wiązało się z czasowym zajęciem części gruntów. Zgodnie z decyzją administracyjną, po zakończeniu prac kopalnia jest zobowiązana do przywrócenia zajętych działek do stanu poprzedniego. W przypadku wyciętych, dorodnych drzew powrót do stanu sprzed inwestycji — z oczywistych względów — nie będzie możliwy w krótkim czasie.

Sytuacja niepokoi mieszkańców

Głos w tej sprawie zabierają lokalni aktywiści, którzy podkreślają, że przyroda powinna być traktowana jako zasób strategiczny.

– Dla mnie i dla mieszkańców jest to masakra. Zrobienie tam ścieżek było strzałem w dziesiątkę, widać, jak bardzo ten teren rekreacyjny ludziom odpowiada. Drzewa powinny być traktowane jak zasób strategiczny: ułatwiają nam adaptację do zmian klimatycznych, a także zabezpieczają nas, bo świetnie osłaniają wszystko co pod nimi jest. Trudno mi oceniać jaka była skala zniszczeń i zagrożenia powodziowego w tym miejscu, ale moim zdaniem drzewostan powinien pozostać, powinniśmy unikać wycinki za wszelką cenę – mówi Joanna Bulandra.

I dodaje: — Jakie mogą być skutki usunięcia drzew? Oczywiście temperatura wody się podniesie, więc będzie zupełnie inna biologia w tej rzece. Mogą się rozwijać zanieczyszczenia, ale jest jeszcze jeden bardzo ważny aspekt: drzewa retencjonują wodę. Jeżeli nad brzegiem rosną dojrzałe okazy, to w czasie deszczu znacznie mniej wody trafia nagle do rzeki. To działanie, które podjęto w Niedobczycach, jest więc w mojej ocenie jedynie ruchem punktowym i doraźnym.

Jej zdaniem działania polegające na regulowaniu i pogłębianiu koryta rzeki kosztem drzew to jedynie walka z objawami, a nie źródłem problemu.

— Z wycinaniem drzew jest trochę jak ze zdrowiem: kiedy nie leczymy przyczyn, tylko skutki. Należy się zastanowić, dlaczego Nacyna w tym miejscu wylewa, i podjąć odpowiednie działania systemowe. Wiele krajów zachodnich odeszło już od prostowania i pogłębiania rzek na rzecz ich renaturyzacji i spowalniania spływu wody. U nas niestety wciąż wygrywa podejście doraźne, bez przewidywania skutków w szerszej perspektywie. Pogłębianie rzeki to rozwiązanie najprostsze, ale krótkowzroczne — podsumowuje Joanna Bulandra.

W miejsce wyciętych drzew zasadzą nowe

Kopalnia ma obowiązek odtworzenia drzewostanu. Nowe drzewa mają zostać posadzone do maja 2028 roku. Skarpy rzeki, ze względów technicznych, zostaną natomiast umocnione i obsiane trawą.

— Zostaliśmy zobowiązani do wykonania nasadzeń zastępczych w liczbie 450 sztuk w stosunku do 247 sztuk usuniętych na terenie Rybnika. Planowane nasadzenia przewidziane są wzdłuż nowo utworzonych bulwarów, a ich ilość oraz gatunek zostaną uzgodnione z Zarządem Zieleni Miejskiej — deklaruje PGG.

Do kiedy będą trwać prace?

Wycinka drzew to dopiero początek. Prace w Niedobczycach potrwają do końca 2027 roku. W tym czasie mieszkańcy muszą liczyć się z utrudnieniami. W rejonie mostu przy ul. Sportowej oraz przepustu kolejowego planowane są skomplikowane prace inżynieryjne, w tym budowa nowego przepustu o średnicy 2000 mm.

Może to spowodować czasowe utrudnienia na ścieżce rowerowej łączącej ul. Górnośląską ze Sportową. Inwestor zapewnia jednak, że planuje budowę obiektu tymczasowego (np. lekkiej kładki panelowej), aby zachować ciągłość ruchu, a po zakończeniu robót ścieżka ma zostać odtworzona do stanu pierwotnego.

Przygotowania do regulacji Nacyny w Niedobczycach. Usunięto większość drzew

14 zdjęć

Wzdłuż koryta Nacyny w Niedobczycach trwają prace przygotowawcze związane z udrożnieniem rzeki. Efektem pierwszego etapu jest m.in. wycinka drzew rosnących przy ścieżce pieszo-rowerowej.