Od dzisiaj mamy w Rybniku rezerwat przyrody!
Rezerwat „Głębokie Doły im. prof. Floriana Celińskiego” to prawie 184 hektary kompleksu leśnego należącego do Nadleśnictwa Rybnik, a położonego na pograniczu Rybnika i Książenic (gmina Czerwionka-Leszczyny). W całości mieści się on w granicach Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich” i obejmuje tereny należące do dzielnicy Ochojec
Dzisiaj weszło w życie stosowna stosowne zarządzenie Dyrektora Regionalnego Ochrony Środowiska w Katowicach. By pojawienie się nowego, 71 w województwie śląskim, rezerwatu przyrody nie przeszło bez echa, senator Piotr Masłowski, były wiceprezydent Rybnika, zorganizował jego otwarcie i zaprosił na nie szerokie grono osób zaangażowanych w utworzenie rezerwatu „Głębokie Doły”, który swą nazwę zawdzięcza tytułowy głębokim dołom, znajdującym się w książenickiej części kompleksu leśnego.
W tym wyjątkowym spotkaniu wzięli więc udział m.in. przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach, Nadleśnictwa Rybnik, burmistrz Czerwionki-Leszczyn Wiesław Janiszewski, naczelniczka wydziału ekologii w rybnickim magistracie Katarzyna Prefeta-Rduch oraz przyrodnik dr Jarzy Parusel, były dyrektor nieistniejącego już Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska.
- Bardzo się cieszę, że po ponad 30 latach starań Głębokie Doły stały się dzisiaj rezerwatem przyrody. Dzisiaj rozpoczyna się okres nowej ochrony prawnej tego miejsca. Zorganizowałem to wydarzenie, bo traktuję pojawienie się tego rezerwatu jako rzecz zupełnie wyjątkową. Cieszę się, że mogłem dołożyć do tego swoją małą cegiełkę i zapewnić tę iskrę administracyjno-polityczną, potrzebną do sfinalizowania procesu na zakończenie którego tylu ludzi czekało długie lata. Cieszmy z tego, że mamy takie piękne pozostałości puszczy śląskiej na granicy Rybnika i Czerwionki-Leszczyn - usłyszeliśmy od Piotra Masłowskiego, którego jednak obowiązki związane z piastowanym od niedawna stanowiskiem wiceministra energii zatrzymały w Warszawie.

Pierwszą osobą, która już 34 lata temu wnioskowała o objęcie tego terenu ochroną w formie rezerwatu przyrody był nieżyjący już Rybniczanin Tadeusz Krotoski.
- Tata sam siebie określał jako przyrodnika-amatora. Z wykształcenia był prawnikiem, pracował najpierw jako sędzia, a potem radca prawny. Był przewodnikiem beskidzkim i tatrzańskim. Potem zainteresował się ornitologią, botaniką itd. Głębokimi Dołami zainteresował się w roku 1992. Doceniał wartość botaniczną tego terenu i wiedział jak ważne jest objęcie go ochroną. Był jednak amatorem i te jego starania musiały być poparte opiniami i dowodami wykształconych przyrodników. Dlatego mój tata razem z profesorami Florianem Celińskim i Andrzejem Czylokiem z Uniwersytetu Śląskiego przeprowadził pierwszą waloryzację przyrodniczą tego terenu. Tak powstały pierwsze dokumenty świadczące o tym jak cenny przyrodniczo jest to obszar. Kiedyś decydenci sprzeciwiali się powstaniu rezerwatu. Na szczęście dzisiaj, po trzech dekadach możemy się cieszyć, bo Głębokie Doły są wreszcie bezpieczne - powiedziała nam córka Tadeusza Krotoskiego Monika Musioł.
- Gdy będziemy chodzić po tym lesie to zobaczymy, że wygląda on tak, jakby tym rezerwatem był już od 30 lat, bo z wyjątkiem kilku miejsc możemy oglądać tu dziki, naturalny las, rosnący bez ingerencji człowieka – mówił przyrodnik dr Jerzy Parusel, emerytowany dyrektor nieistniejącego już Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska, dziękując leśnikom za nieprowadzenie na terenie obecnego rezerwatu normalnej gospodarki leśnej. Od wielu lat leśnicy podejmowali tu jedynie działania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa osobom poruszającym się leśnymi drogami i ścieżkami.
O wyzwaniach związanych z postępującymi zmianami klimatycznymi i wymieraniem gatunków mówiła zastępczyni Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska Anna Ronikier-Dolańska.
– Niedawno w czasie 30 wystawy grzybów w Białowieskim Parku Narodowym specjaliści opowiadali mi o wymieraniu gatunków grzybów, które są dla nas rezerwuarem leków na choroby, które nas nękają, a może i na nowe choroby, które pojawią się w przyszłości. Jest np. dość pospolity grzyb wrośniak różnobarwny o niesamowitych właściwościach antynowotworowych. Rezerwaty przyrody chroniące takie gatunki to nie są jakieś nasze wymysły, jakaś ekologizacja czy fanaberie ekologów, to są wymogi współczesności. Kiedyś mówiło się, że tworzymy rezerwaty dla kolejnych pokoleń. Nie. Tworzymy rezerwaty, chronimy wartościowe gatunki roślin dla nas, dla naszego zdrowia fizycznego i psychicznego – stwierdziła Anna Ronikier-Dolańska.

W rezerwacie można zbierać grzyby
Za przychylność dziękował lokalnej społeczności zastępca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach Przemysław Skrzypiec, wspominając spotkania z mieszkańcami Czerwionki-Leszczyn, w czasie których uzgodniono w jakim zakresie Rezerwat „Głębokie Doły” będzie dostępny dla mieszkańców.
Po wszystkich właściwie drogach i ścieżkach na trenie rezerwatu można poruszać się pieszo lub na rowerach. Można też zbierać tu grzyby, ale tylko od 15 sierpnia do 15 listopada.
Burmistrz Czerwionki-Leszczyn Wiesław Janiszewski również w imieniu prezydenta Rybnika Piotra Kuczery, podziękował wszystkim, którzy przyczynili się do ustanowienia tego rezerwatu i zadeklarował pomoc i wsparcie, jeśli tylko będą one potrzebne.
Największym skarbem nowego rezerwatu jest unikalny na Wyżynie Śląskiej 150-letni las bukowy i jedyne w naszym regionie stanowisko buka sudeckiego. – Głównie jest to tzw. buczyna kwaśna niżowa, która charakteryzuje się tym, że pod tymi bukami nie ma praktycznie żadnego runa leśnego, no może urośnie jakś jedna paprotka – mówi przyrodnik dr Jerzy Parusel. Z kolei Tomasz Majer, leśniczy leśnictwa Książenice, znany ze swoich ornitologicznych zainteresowań zauważa, że na terenie tym bytują rzadkie gatunki ptaków m.in.: największy z dzięciołów - dzięcioł czarny oraz dzięcioł zielony, trzmielojad, jastrząb gołębiarz oraz gołąb siniak, jedyny dziko żyjący gołąb, który gniazduje w dziuplach.

Patron rezerwatu
Patron rezerwatu, zmarły w 2001 roku prof. Florian Celiński jest uznawany za twórcę śląskiej szkoły ochrony przyrody. Pochodził z miejscowości Solinki w powiecie karkonoskim. Studiował na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie zdobył dyplom magistra agrotechniki, a rok później obronił pracę magisterską z botaniki. Z początkiem października 1969 roku został przeniesiony służbowo na funkcjonujący od roku Uniwersytet Śląski w Katowicach, gdzie objął kierownictwo katedry botaniki, a następnie Zakładu Geobotaniki i Ochrony Przyrody. W latach 1972-1994 był dyrektorem Instytutu Botaniki Uniwersytetu Śląskiego. W roku 1983 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Jako autorytet w dziedzinie ochrony przyrody prof. Florian Celiński zainicjował i zaprojektował ponad 50 powołanych na obszarze Polski rezerwatów przyrody. Zainicjował też opracowanie niezrealizowanych koncepcji Szczecińskiego i Częstochowskiego Parku Narodowego. W zakresie ochrony przyrody postulował wiele oryginalnych rozwiązań, dotyczących m.in. zagospodarowania przyrodniczego Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. W dzisiejszym otwarciu rezerwatu wzięła udział jego wnuczka Antonina Celińska.
