Miasto partnerskie Rybnika. Iwano-Frankiwsk – miasto pomocy

Powstał jako Stanisławów

Założony przez polskiego magnata Andrzeja Potockiego w 1661 roku Stanisławów początkowo pełnił funkcję miasta-twierdzy. Rok później otrzymał prawo magdeburskie, co uznaje się za oficjalne powstanie miasta. Przez blisko trzy stulecia nosił imię syna fundatora: Stanisława Potockiego.

Nazwę zmieniono dopiero w 1962 roku na Iwano-Frankiwsk, upamiętniając wybitnego ukraińskiego pisarza i działacza społeczno-politycznego Iwana Franko.

Miasto od zawsze było tyglem kultur, mieszanką różnych narodowości, tradycji i języków. Silnie zaznaczyły tu swoją obecność kultury żydowskie i ormiańskie, jednak to Polacy odegrali kluczową rolę w rozwoju miasta. Symbolem tej historii jest najstarszy zabytek miasta – odlany z brązu pomnik Adama Mickiewicza z 1898 roku. Cudem ocalały przetrwał II wojnę światową: gdy Niemcy pocięli rzeźbę z zamiarem jej przetopienia, Polak pracujący w skupie złomu ukrył jej fragmenty ratując pomnik przed zniszczeniem. Dziś pomnik jest niemym świadkiem burzliwej, wielonarodowej przeszłości miasta.

Miasto z historią

W historii miasta należy również przypomnieć tzw. „pożar marmoladowy”, który wybuchł w 1868 r.
wskutek zwykłej nieostrożności jednej z mieszkanek, która podczas smażenia powideł w ogrodzie nie zauważyła, że ogień, podsycony wiatrem, przeniósł się na drewniane, nasączone olejem dachy. W krótkim czasie spłonęło ponad 260 domów, a ratusz i inne ważne budynki zostały poważnie uszkodzone. Katastrofa stała się przyczynkiem do modernizacji miasta, jego odbudowy z cegły i kamienia, powołania zawodowej straży pożarnej, dzięki czemu ówczesny Stanisławów zyskał bezpieczniejszy i bardziej nowoczesny charakter.

Miasto nieraz wyprzedzało swoją epokę, stając się przykładem rozwiązań, które później adaptowano w innych miastach. To tu powstała słynna „stumetrówka”, czyli pierwszy deptak na Ukrainie, kolej czy też, do dziś działająca, najstarsza w kraju łaźnia. Wśród zabytków uwagę przyciąga Pałac Gartenbergów z metalową konstrukcją dachu wykonaną przez firmę Gustawa Eiffela, w którym otwarto jedno z pierwszych centrów handlowych w Ukrainie.

Prawdziwą wizytówką miasta pozostaje jednak ratusz. To jeden z najmłodszych ratuszy w Europie i jedyny na świecie zbudowany w stylu modernistycznym. Jego pozłacana kopuła wyróżnia się na tle klasycznej architektury i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Iwano-Frankiwska.

Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego

Ważnym elementem życia kulturalnego miasta jest Centrum Kultury Polskiej i Dialogu Europejskiego, otwarte w Iwano-Frankiwsku w 2013 roku. Od początku swojej działalności pełni ono rolę przestrzeni spotkania – miejsca dialogu, współpracy i budowania relacji międzykulturowych, szczególnie w kontekście polsko-ukraińskim. 

Po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji rosyjskiej Iwano-Frankiwsk w krótkim czasie przekształcił się w jedno z kluczowych zapleczy humanitarnych Ukrainy. Miasto przyjęło około 40-42 tysięcy osób wewnętrznie przesiedlonych, zapewniając im dach nad głową, wsparcie socjalne oraz możliwości integracji z lokalną społecznością. Równocześnie stało się ważnym węzłem logistycznym: koordynuje transport pomocy humanitarnej, wspiera miasta-forpoczty oraz partnerskie samorządy na wschodzie i południu kraju, będąc w tym samym czasie również periodycznie ostrzeliwanym przez wroga rakietami i dronami dalekiego zasięgu.