Bezpieczeństwo zaczyna się od wiedzy

Słyszymy syrenę, ciągły modulowany dźwięk trwający 3 minuty, oznaczający ogłoszenie alarmu. Co mamy robić?

Przede wszystkim należy zachować spokój. Następnie włączyć radio lub telewizor na lokalną stację i słuchać komunikatów o zagrożeniu, a potem postępować zgodnie z poleceniami służb. Należy też sprawdzić, gdzie są nasi domownicy i osoby z najbliższego otoczenia, i poinformować ich o niebezpieczeństwie. Jeśli alarm zaskoczy nas w szkole, pracy albo w centrum handlowym, powinnyśmy przerwać pracę (wyłączyć urządzenia), naukę, zakupy i udać się do najbliższego schronu, ukrycia, miejsca doraźnego schronienia (MDS) lub pomieszczenia bez okien z dostępem do powietrza i wyjścia awaryjnego. Powinniśmy też pomagać słabszym i podporządkować się poleceniom służb porządkowych. Gdy jesteśmy poza domem, skontaktujmy się z najbliższymi, informując ich o sytuacji i miejscu swego pobytu.

Jaki jest stan schronów w Rybniku?

Na terenie Rybnika jest łącznie 47 obiektów, które pełniły funkcję budowli ochronnych przed wejściem w życie ustawy o OLiOC (1.01.2025 r.), w tym: 41 schronów i 6 ukryć, co daje 5359 miejsc (w tym: 3297 w schronach i ukryciach w zakładach pracy). Aktualnie trwają przeglądy budowli ochronnych przez PSP i PINB, które zrealizowały 12 z 47 przeglądów schronów i ukryć. Jaki zostanie nadany charakter dotychczasowym budowlom i czy będą one pełniły funkcję schronów, ukryć lub miejsc doraźnego schronienia, okaże się po wydaniu opinii przez PSP i PINB. Po uzyskaniu statusu budowli ochronnej pomieszczenia będą musiały zostać opróżnione. Obecnie często wykorzystywane są do przechowywania różnego asortymentu.

Czy miasto planuje nowe takie obiekty?

Ustawa obliguje samorządy do zaplanowania niezbędnej liczby i pojemności obiektów zbiorowej ochrony, więc w przypadku ich niedoboru konieczne będzie rozważenie możliwości budowy. Miasto Rybnik, które liczy 123.141 mieszkańców (stan na 31.12.2024 r.), powinno docelowo posiadać: w obiektach zbiorowej ochrony (OZO) schronienie dla 50% ludności, tj. 61.570 miejsc, w tym w budowlach ochronnych (schrony, ukrycia) schronienie dla 25% ludności, tj. 30.786 miejsc. Na ile możliwe będzie przywrócenie istniejących schronów i ukryć do stanu użytkowania, okaże się po przeglądach PSP i PINB i pozyskaniu środków finansowych. Istotną kwestią będzie też dostępność na rynku specjalistycznych firm projektowych i budowlanych. Należy założyć, iż dostosowanie istniejących budowli oraz budowa nowych będzie procesem wieloletnim z uwagi na ogromne potrzeby i wysokość środków zabezpieczonych w budżecie państwa. Miasto, planując nowe inwestycje, będzie zobowiązane do planowania miejsc doraźnego schronienia na etapie projektowania. W przypadku Centrum Przesiadkowego przy pl. Armii Krajowej nie zaplanowano takich rozwiązań (z uwagi na brak rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dot. budowli ochronnych).

Jakie zadania realizuje miasto w ramach wdrażania Ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej?

Miasto w 2025 r. pozyskało dotację z programu OLiOC na lata 2025-2026 w kwocie 2,8 mln zł, przeznaczoną m.in. na zakup sprzętu na przykład samochodu ciężarowego z HDS, beczkowozu wody, syren alarmowych, zapór przeciwpowodziowych, pomp, agregatów prądotwórczych, nagrzewnic. Środki z dotacji będą przeznaczone też na szkolenia. Ponadto zmodernizowanych zostanie 8 syren elektronicznych w ramach programu MSWiA. W ramach inwestycji „Termomodernizacja budynku OSP Rybnik-Orzepowice wraz z budową mikroinstalacji fotowoltaicznej” powstanie też magazyn przeciwpowodziowy. Zawarto umowę z wykonawcą na kwotę blisko 2,8 mln zł, a planowany termin zakończenia robót to maj 2026 r. Dodam, że plan finansowy Wydziału Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego wzrósł w ostatnim czasie o ok. 99,6%. Przeprowadzono pierwsze na tak dużą skalę ćwiczenia służb z zakresu zarządzania kryzysowego i ochrony ludności pod kryptonimem „ZAPORA 2025”. Zarządzeniem prezydenta Rybnika wyznaczono podmioty ochrony ludności i obrony cywilnej na terenie miasta. Ponadto opracowujemy wkład do wojewódzkiego planu ewakuacji.

Jak wyposażyć plecak ewakuacyjny?

Powinien go mieć każdy domownik. Powinien zawierać wodę butelkowaną, filtry lub tabletki do uzdatniania wody, apteczkę i leki osobiste, środki higieniczne i do dezynfekcji, dokumenty, kopie na pendrivie i gotówkę w różnych nominałach, latarkę i radio na baterie lub na korbkę, naładowany telefon i powerbank, ładowarkę, kable i zapasowe baterie, żywność wysokoodżywczą, gotową do spożycia (batony energetyczne, suszone owoce itp.), ważną rzecz osobistą (np. zdjęcie, pamiątkę rodzinną), scyzoryk lub multitool, zapalniczkę, worki na śmieci, mapy drukowane, ubranie dopasowane do pory roku, odzież przeciwdeszczową, śpiwór, karimatę, folię termiczną, alternatywną łączność (np. walkie-talkie).

Rozmawiał Aleksander Król