Projekt badawczy „Pamięć Juliusza”

Trwają prace zmierzające do dalszej adaptacji kompleksu dawnego rybnickiego Szpitala Juliusz na potrzeby działalności edukacyjnej i kulturalnej, prowadzonej przez nowego gospodarza obiektu – Muzeum im. o. Emila Drobnego w Rybniku, które od 2022 r. prowadzi w pawilonie „Rafał” Edukatorium Juliusz. I chociaż „szpitalny” rozdział Juliusza zakończył się w 2000 roku, wraz z przeniesieniem placówki do struktury Szpitala Wojewódzkiego w Orzepowicach, rybnickie muzeum pragnie udokumentować i zachować w zbiorowej pamięci mieszkańców miasta historię tego miejsca. Dlatego od stycznia 2026 roku rozpoczyna projekt badawczy „Pamięć Juliusza”, w ramach którego zamierza zebrać historie osób, których koleje losu zaprowadziły za próg szpitala.

Założenia projektu

Zmiana przeznaczenia budynków zespołu „Juliusz” w Rybniku […] wymaga nie tylko architektonicznej adaptacji budynków. Zmiana dokonuje się bowiem również w samej symbolicznej tkance miasta, która niczym blizna przerasta i zastępuje historyczne miejsce na mapie Rybnika innym, zdolnym do tworzenia nowych treści i znaczeń. Aby do zmiany tej doszło w sposób, który nie umniejsza znaczeniu dawnego szpitala, Muzeum w Rybniku – jako spadkobierca – podejmuje działania mające na celu upamiętnienie „Juliusza” i pokazanie, że nie był to wyłącznie budynek […]. Projekt zakłada, że na organizm szpitala nie składa się wyłącznie tkanka architektoniczna, ale przede wszystkim ludzie, których indywidualne historie w ten czy inny sposób przecięły się z historią „Juliusza”, pozostawiając w sobie nawzajem ślad.

Mowa tu z jednej strony o dawnych pracownikach szpitala – lekarzach, pielęgniarkach, personelu niemedycznym, a z drugiej – o pacjentach, którzy korzystali z usług szpitalnych. Podążając tym tropem, projekt ma na celu odkrycie obrazu Juliusza takim, jakim zapisał się w pamięci osób związanych z nim niegdyś zawodowo czy przez losową sytuację zdrowotną.

Zgłoszenia do współtworzenia

Dyrektorka Muzeum Aleksandra Matuszczyk zachęca więc i zaprasza osoby, które związane były z Juliuszem jako pracownicy, ale również pacjenci czy rodziny pacjentów, do zgłaszania się i współtworzenia projektu. Uczestnictwo w nim polegać będzie przede wszystkim na udzieleniu wywiadu, a także – jeżeli to możliwe – udostępnieniu ewentualnych materiałów archiwalnych, w szczególności zdjęć dotyczących dawnego szpitala. Wywiady mogą stanowić bazę do dalszego tworzenia tzw. repozytorium historii mówionych w Muzeum w Rybniku, ale także służyć instytucji podczas tworzenia nowych ekspozycji czy publikacji.

Wspomnienia związane z czasem w Juliuszu wysłuchiwać, zbierać i opracowywać będzie Marta Paszko – Rybniczanka, etnografka, muzealniczka i badaczka regionu. W przeszłości podobne badania prowadziła wśród pracowników Huty Silesia, czego efektem była wystawa i publikacja zatytułowane „Huta Silesia Design”.

Wszystkich, którzy chcieliby się podzielić swoją historią, zachęcamy do kontaktu z Muzeum w Rybniku – albo w siedzibie w ratuszu, albo za pośrednictwem maila (projekt@muzeum.rybnik.pl) czy pod numerem telefonu: 507 735 688.

Pomóżcie wspólnie napisać biografię Juliusza!